Vào ngày 7 tháng 10 vừa qua, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright đón tiếp Tiến sĩ Jochen M. Schmittmann, Trưởng đại diện khu vực của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tại Việt Nam, Campuchia và Lào, đến trình bày bài giảng với chủ đề "Việt Nam: Kiên cường, Thách thức và Khát vọng Cải cách." Buổi nói chuyện mang đến một góc nhìn sâu sắc, dựa trên dữ liệu và phân tích chính sách, giúp phác họa toàn cảnh hành trình phát triển kinh tế của Việt Nam – với cả những cơ hội và thách thức trong giai đoạn tới.

Mở đầu bài giảng, Tiến sĩ Schmittmann điểm lại thành tựu tăng trưởng ấn tượng của Việt Nam. Trong ba thập niên qua, tốc độ tăng trưởng GDP trung bình đạt 6,8% mỗi năm, nhờ chiến lược công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu và chính sách mở cửa mạnh mẽ thu hút đầu tư nước ngoài. Ông nhấn mạnh sự chuyển dịch đáng kể của cơ cấu kinh tế – từ các ngành xuất khẩu giá trị thấp như dệt may và nông nghiệp sang sản xuất công nghệ cao, đặc biệt là điện tử – với dòng vốn FDI duy trì ở mức 4–6% GDP hằng năm. Năm 2025, tăng trưởng đạt 7,5% trong nửa đầu năm và 8,2% trong quý III – mức cao nhất kể từ năm 2011. Đà tăng này được thúc đẩy bởi xuất khẩu mạnh mẽ, các chính sách tài khóa hỗ trợ, cùng chi tiêu công lớn gắn với chương trình tinh giản biên chế khu vực công.

Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng mô hình tăng trưởng hiện tại của Việt Nam đang đối mặt với "những cơn gió ngược" mạnh mẽ. Đó là rủi ro từ căng thẳng thương mại toàn cầu, mở rộng tín dụng quá mức và những điểm dễ tổn thương trong hệ thống tài chính. Ông lưu ý rằng các ngân hàng Việt Nam hiện có tỷ lệ an toàn vốn thuộc nhóm thấp nhất khu vực Đông Nam Á, trong khi tổng tín dụng đã lên tới 140% GDP – cao hơn nhiều so với các nước cùng nhóm. IMF cũng bày tỏ quan ngại về hiện tượng dòng vốn chảy ra ngoài không được ghi nhận, đặc biệt qua các kênh tiền mã hóa, khiến việc điều hành tỷ giá trở nên phức tạp dù Việt Nam đang duy trì thặng dư thương mại lớn.

Về dài hạn, Tiến sĩ Schmittmann cho rằng việc tốc độ gia tăng dân số trong độ tuổi lao động chậm lại và năng suất trì trệ đang tạo ra những thách thức mang tính cơ cấu. Phân tích của IMF cho thấy năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) của Việt Nam trong hai thập niên qua gần như không tăng, thậm chí có giai đoạn âm, trong khi mức trung bình của các nền kinh tế mới nổi đạt khoảng 2%. “Để duy trì tốc độ tăng trưởng cao,” ông nhấn mạnh, “Việt Nam cần nâng cao năng suất thông qua phân bổ vốn hiệu quả hơn, tăng năng suất lao động và củng cố mối liên kết giữa khu vực trong nước và khu vực đầu tư nước ngoài.”

Phần cuối của buổi nói chuyện là phiên trao đổi cởi mở giữa Tiến sĩ Schmittmann với người tham dự. Các câu hỏi xoay quanh rủi ro lạm phát, mối liên hệ giữa niềm tin tiêu dùng và dòng vốn chảy ra, cũng như tính khả thi về mặt chính trị của các cải cách sâu rộng.

Trong phần phản hồi, ông ghi nhận thành tích điều hành chính sách ấn tượng và uy tín quốc tế của Việt Nam, song đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của “năng lực thực thi” trong bộ máy hành chính. Ông cũng đánh giá cao các sáng kiến mới như chương trình thí điểm tiền mã hóa quốc gia và khả năng nâng hạng thị trường vốn, xem đây là những tín hiệu tích cực cho thấy quyết tâm của Việt Nam trong tiến trình hiện đại hóa nền kinh tế.
- Uyên Vũ
Những bài viết liên quan
